Hoạt động thực hành trải nghiệm và ôn tập cuối năm

Vẽ hình đơn giản với phần mềm GeoGebra

Hoạt động thực hành trải nghiệm: dùng phần mềm GeoGebra (Classic 5) để vẽ điểm, đoạn thẳng, góc $60^\circ$, đường tròn, tam giác đều, lục giác đều, hình bình hành, hình thoi, hình chữ nhật, hình vuông.

Giao diện và các nhóm công cụ

Mục tiêu: dùng GeoGebra để vẽ các hình đơn giản như điểm, đoạn thẳng, góc,... đến các hình đẹp như tam giác đều, hình chữ nhật, hình vuông, hình tròn,... và đặc biệt là các hình có tính chất đối xứng. Giao diện có các bảng chọn Hồ sơ, Chỉnh sửa, Hiển thị, Các tuỳ chọn, Các công cụ, Cửa sổ, Trợ giúp, thanh công cụ và Vùng làm việc. Chọn một nhóm công cụ là nháy chuột lên biểu tượng của nhóm đó.

Nhóm công cụ	Công cụ dùng trong bài
Điểm	Điểm mới; Giao điểm của 2 đối tượng
Đường thẳng	Đoạn thẳng
Đường tròn	Đường tròn khi biết tâm và 1 điểm trên đường tròn
Góc và khoảng cách	Góc với độ lớn cho trước; Góc (để đo góc)
Đa giác	Đa giác đều
Hai đường thẳng	Đường vuông góc; Đường song song

Các hoạt động vẽ hình

Vẽ điểm: nhóm Điểm → Điểm mới → nháy chuột lên vị trí bất kì của Vùng làm việc để tạo điểm $A$ .
Vẽ đoạn thẳng: nhóm Đường thẳng → Đoạn thẳng → nháy chọn điểm thứ nhất $A$ → nháy chọn điểm thứ hai $B$ được đoạn thẳng $A B$ .
Vẽ góc $6 0^{\circ}$ : nhóm Góc và khoảng cách → Góc với độ lớn cho trước → nháy chọn điểm thuộc một cạnh ( $B$ ) → nháy chọn điểm gốc ( $A$ ) → nhập số đo góc ( $60$ ). Phần mềm tự vẽ thêm điểm $B^{'}$ ; nối $A$ với $B$ , $A$ với $B^{'}$ được góc $B A B^{'}$ bằng $6 0^{\circ}$ .
Vẽ đường tròn: nhóm Đường tròn → Đường tròn khi biết tâm và 1 điểm trên đường tròn → nháy chọn tâm $A$ → nháy chọn điểm $B$ nằm trên đường tròn; được đường tròn tâm $A$ đi qua $B$ .

Ví dụ. Nêu cách vẽ tam giác đều

A B B^{'}

bằng GeoGebra.

Dùng nhóm Góc và khoảng cách vẽ góc có số đo $6 0^{\circ}$ (góc $B A B^{'}$ ).
Dùng công cụ Đoạn thẳng nối các điểm của góc để tạo thành tam giác $A B B^{'}$ .
Nếu đã có sẵn góc $B A B^{'} = 6 0^{\circ}$ và đường tròn như ở hai hoạt động trước, chỉ cần vẽ các đoạn thẳng $A B^{'}$ và $B B^{'}$ .

Kết quả: Tam giác đều

A B B^{'}

(kiểm tra bằng cách xem độ dài ba cạnh bằng nhau)

Vẽ lục giác đều: dùng kết quả của tam giác đều; vẽ tiếp các góc $6 0^{\circ}$ và các đoạn thẳng như trên, rồi ẩn các đoạn thẳng $A B$ , $A B^{'}$ và điểm $A$ ta nhận được lục giác. Vẽ nhanh: nhóm Đa giác → Đa giác đều → chọn hai điểm → nhập số đỉnh (ví dụ $6$ ) → OK.
Vẽ hình bình hành $A B C D$ : vẽ hai đoạn thẳng $A B$ , $B C$ ; nhóm Hai đường thẳng → Đường song song → chọn điểm đi qua $C$ , chọn đường thẳng $A B$ ; làm tương tự qua $A$ song song $B C$ ; nhóm Điểm → Giao điểm của 2 đối tượng để được $D$ ; ẩn hai đường thẳng, vẽ các đoạn $C D$ , $A D$ .
Vẽ hình thoi $A B C D$ : vẽ đoạn $A B$ ; vẽ đường tròn tâm $B$ đi qua $A$ ; lấy điểm $C$ tuỳ ý trên đường tròn, vẽ đoạn $B C$ ; vẽ đường thẳng qua $A$ song song $B C$ và đường thẳng qua $C$ song song $A B$ , giao điểm là $D$ ; ẩn các đường thẳng, đường tròn và vẽ các đoạn nối $A, D, C$ .
Hình chữ nhật, hình vuông: dùng Đường vuông góc (nhóm Hai đường thẳng → Đường vuông góc → chọn điểm → chọn đường thẳng), sau đó đo góc $C D A$ bằng nhóm Góc → nháy ba điểm theo thứ tự $C, D, A$ .

Một số tính năng hỗ trợ

Giao diện tiếng Việt: bảng chọn Các tuỳ chọn → Ngôn ngữ → Tiếng Việt.
Ẩn/hiện đối tượng: nháy nút phải chuột lên đối tượng → Hiển thị đối tượng.
Xoá đối tượng: nháy chọn đối tượng rồi nhấn phím Delete, hoặc nháy nút phải chuột → Xoá.
Đổi tên: nháy chọn đối tượng, nháy nút phải chuột → Đổi tên.
Ẩn/hiện hệ trục toạ độ và lưới ô vuông: chọn Vùng làm việc rồi nháy các biểu tượng tương ứng.
Lưu kết quả: Hồ sơ → Lưu lại → chọn vị trí và đặt tên tệp; tệp có phần mở rộng là ggb. Xuất ảnh: Hồ sơ → Xuất bản → Hiển thị đồ thị dạng hình (png, eps)...; tệp ngầm định có phần mở rộng là png.

Mở rộng

Trong hình thoi vẽ ở trên, $A B = B C$ vì cùng là bán kính đường tròn, còn các cặp cạnh đối song song nên bốn cạnh đều bằng nhau. Kéo điểm $C$ trên đường tròn thì hình thay đổi nhưng vẫn luôn là hình thoi.

Em cũng có thể dùng GeoGebra để kiểm tra bài làm: vẽ lại hình theo đề, đo độ dài và số đo góc rồi so với kết quả mình tính.