Hoạt động thực hành trải nghiệm và ôn tập cuối năm

Kế hoạch chi tiêu cá nhân và gia đình

Lập kế hoạch thu chi: ghi chép, phân chia các khoản chi vào ba hạng mục, tính tỉ lệ phần trăm và điều chỉnh cho hợp lí.

Ghi chép và phân loại các khoản chi

Muốn chi tiêu hợp lí, trước hết ta ghi chép các khoản chi trong một khoảng thời gian (một tuần hay một tháng) thành bảng dữ liệu ban đầu: khoản chi, số tiền, tỉ lệ. Số tiền được làm tròn đến hàng chục nghìn. Sau đó phân chia các khoản chi vào ba hạng mục:

Chi cố định thiết yếu: thuê nhà, đi chợ, điện – nước, học phí, ...
Chi cần thiết nhưng có thể linh hoạt: mua sắm, đi lại, giải trí, dự phòng, tiết kiệm, ...
Chi phát sinh: sinh nhật, xem phim, ...

Việc phân loại có thể khác nhau tùy cách nhìn nhận của từng người, miễn là hợp lí. Cuối cùng tính tỉ lệ phần trăm của từng khoản (hay từng hạng mục) theo công thức: (số tiền dành cho khoản chi / tổng số tiền) $\cdot$ $100%$ , rồi làm tròn đến hàng đơn vị.

Khoản chi	Số tiền (đồng)	Hạng mục
Ăn uống	4 800 000	Chi cố định thiết yếu
Điện nước	900 000	Chi cố định thiết yếu
Học tập	1 500 000	Chi cố định thiết yếu
Đi lại	600 000	Chi cần thiết nhưng có thể linh hoạt
Giải trí	800 000	Chi cần thiết nhưng có thể linh hoạt
Quà sinh nhật, xem phim	400 000	Chi phát sinh
Tiết kiệm, dự phòng	3 000 000	Chi cần thiết nhưng có thể linh hoạt

Bảng trên là kế hoạch tháng của một gia đình có tổng thu nhập $12000000$ đồng.

Tính tỉ lệ và điều chỉnh kế hoạch

Ví dụ. Với gia đình trên, tính tỉ lệ phần trăm của khoản ăn uống và khoản tiết kiệm trên thu nhập.

Ăn uống: $\frac{4800000}{12000000} \cdot 100% = 40%$ .
Tiết kiệm: $\frac{3000000}{12000000} \cdot 100% = 25%$ .

Kết quả: Ăn uống

40%

; tiết kiệm

25%

Ví dụ. Lập bảng phân tích theo ba hạng mục cho gia đình trên (tỉ lệ làm tròn đến hàng đơn vị).

Chi cố định thiết yếu: $4800000 + 900000 + 1500000 = 7200000$ đồng, tỉ lệ $\frac{7200000}{12000000} \cdot 100% = 60%$ .
Chi cần thiết nhưng có thể linh hoạt: $600000 + 800000 + 3000000 = 4400000$ đồng, tỉ lệ $\frac{4400000}{12000000} \cdot 100% \approx 37%$ .
Chi phát sinh: $400000$ đồng, tỉ lệ $\frac{400000}{12000000} \cdot 100% \approx 3%$ .

Kết quả: Cố định thiết yếu

60%

; linh hoạt

37%

; phát sinh

3%

(tổng

100%

Ghi nhớ: Tổng các tỉ lệ phần trăm phải bằng

100%

(sau khi làm tròn có thể lệch khoảng

1%

). Dùng điều này để kiểm tra bảng của mình.

Khi thảo luận trong nhóm, hãy cùng trả lời: mỗi hạng mục nên chiếm khoảng bao nhiêu phần trăm thì hợp lí (với chi tiêu cá nhân và với chi tiêu gia đình)? Bảng phân loại đã hợp lí chưa (chẳng hạn khoản mừng sinh nhật bạn không nên xếp vào chi cố định thiết yếu)? Làm thế nào để tiết kiệm từng khoản chi?

Mẹo: Muốn tiết kiệm nhiều hơn, hãy xem xét giảm các khoản có thể linh hoạt hoặc phát sinh trước, đừng cắt các khoản cố định thiết yếu.

Mở rộng

Có nhiều "công thức" chia thu nhập mà người ta hay gợi ý, chẳng hạn chia thành ba phần: nhu cầu thiết yếu, mong muốn cá nhân và tiết kiệm. Chúng chỉ là gợi ý để tham khảo, mỗi gia đình cần điều chỉnh theo hoàn cảnh của mình.

Với học sinh, em có thể bắt đầu bằng "sổ tiêu vặt": ghi tiền bố mẹ cho mỗi tháng, tiền đã tiêu, tiền còn lại. Chỉ sau vài tháng, em sẽ thấy khoản nào hay tiêu quá tay và tự đặt mục tiêu để dành mua một món đồ mình thích.