Bài 54. Hệ Mặt Trời

Hệ Mặt Trời (Thái Dương hệ) gồm Mặt Trời ở trung tâm và các thiên thể chuyển động xung quanh, trong đó có tám hành tinh cách Mặt Trời các khoảng cách khác nhau và có chu kì quay khác nhau.

Hệ Mặt Trời

Hệ Mặt Trời, còn gọi là Thái Dương hệ, gồm Mặt Trời và các thiên thể chuyển động xung quanh Mặt Trời: tám hành tinh, các hành tinh lùn, hơn một trăm vệ tinh, các sao chổi, các tiểu hành tinh, các thiên thạch và bụi vũ trụ. Các hành tinh vừa chuyển động quanh Mặt Trời vừa tự quay quanh trục của nó.

Tám hành tinh, theo thứ tự từ gần đến xa Mặt Trời: Thuỷ tinh, Kim tinh, Trái Đất, Hoả tinh, Mộc tinh, Thổ tinh, Thiên Vương tinh, Hải Vương tinh.

Sơ đồ minh họa (không đúng tỉ lệ)

Chú ý: Nhìn thẳng vào Mặt Trời rất nguy hiểm, ánh sáng mặt trời có thể làm tổn thương mắt. Các nhà thiên văn học phải dùng kính thiên văn đặc biệt để chụp ảnh bề mặt Mặt Trời.

Các hành tinh vòng trong

Bốn hành tinh vòng trong là Thuỷ tinh, Kim tinh, Trái Đất, Hoả tinh nằm ở phía trong vành đai tiểu hành tinh chính, có thành phần chủ yếu là silicat và các kim loại. Các thiên thể vùng này nằm khá gần Mặt Trời nên có nhiệt độ cao.

Hành tinh	Chu kì tự quay (ngày)	Chu kì quay quanh Mặt Trời (ngày)	Khoảng cách đến Mặt Trời (AU)
Thuỷ tinh	58,9	88	0,39
Kim tinh	244	224,7	0,72
Trái Đất	1	365,2	1
Hoả tinh	1,03	687	1,52

Ghi nhớ: AU là đơn vị đo chiều dài trong thiên văn, 1 AU (đơn vị thiên văn) bằng khoảng cách từ Trái Đất đến Mặt Trời, xấp xỉ 150 triệu km.

Các hành tinh vòng ngoài

Bốn hành tinh vòng ngoài là Mộc tinh, Thổ tinh, Thiên Vương tinh, Hải Vương tinh, được gọi là các hành tinh khí khổng lồ vì có thành phần chủ yếu là các hợp chất khí và có kích thước rất lớn. Các thiên thể vùng này nằm xa Mặt Trời nên có nhiệt độ thấp.

Hành tinh	Chu kì tự quay (ngày)	Chu kì quay quanh Mặt Trời (ngày)	Khoảng cách đến Mặt Trời (AU)
Mộc tinh	0,41	4 343,5	5,20
Thổ tinh	0,43	10 767,5	9,54
Thiên Vương tinh	0,72	30 587	19,2
Hải Vương tinh	0,67	60 152	30,07

Ghi nhớ: Khoảng cách từ các hành tinh đến Mặt Trời khác nhau: Thuỷ tinh gần Mặt Trời nhất, Hải Vương tinh xa Mặt Trời nhất.

Mở rộng

Một vài đặc điểm nổi bật: Trái Đất là hành tinh thứ ba, có nước lỏng và sự sống; Kim tinh là hành tinh nóng nhất do khí quyển dày giữ nhiệt; Mộc tinh là hành tinh lớn nhất; Thổ tinh có hệ vành đai đẹp. Mẹo nhớ thứ tự: Thuỷ - Kim - Trái - Hoả - Mộc - Thổ - Thiên - Hải. Ánh sáng từ Mặt Trời tới Trái Đất mất khoảng 8 phút.