Chương IX. Năng lượng

Bài 50. Năng lượng tái tạo

Nguồn năng lượng trong tự nhiên gồm tái tạo (Mặt Trời, gió, nước, sinh khối, địa nhiệt) và không tái tạo (than đá, dầu mỏ, khí tự nhiên, urani); năng lượng tái tạo ít tác động tiêu cực đến môi trường hơn nhiên liệu hoá thạch.

Nguồn năng lượng trong tự nhiên

Nguồn năng lượng tái tạo là nguồn năng lượng có sẵn trong thiên nhiên, liên tục được bổ sung thông qua các quá trình tự nhiên. Nguồn năng lượng không tái tạo phải mất hàng triệu đến hàng trăm triệu năm để hình thành và không thể bổ sung nhanh nên sẽ cạn kiệt trong tương lai gần.

Nguồn năng lượngLoại
Mặt Trời, gióTái tạo
Nước (thuỷ triều, sóng biển, dòng chảy), địa nhiệt, sinh khốiTái tạo
Than đá, dầu mỏ, khí tự nhiênKhông tái tạo
UraniKhông tái tạo
Mẹo: Năm 2015, cơ cấu nguồn năng lượng sản xuất điện ở nước ta: năng lượng tái tạo 45,9 %; nhiệt điện than 28,9 %; nhiệt điện khí 21,8 %; nhiệt điện dầu 3,4 %.

Nguồn năng lượng tái tạo

  • Năng lượng từ Mặt Trời và từ gió luôn có sẵn trong thiên nhiên, thực tế được coi là vô hạn.
  • Năng lượng nước là năng lượng lấy từ sức chảy của dòng nước (như thuỷ triều, sóng biển,...).
  • Năng lượng địa nhiệt là năng lượng thu được từ sức nóng bên trong lõi Trái Đất (nhiệt toả ra từ các giếng phun, suối nước nóng, khu vực gần núi lửa,...).
  • Năng lượng sinh khối là năng lượng thu được từ thực vật, gỗ, rơm, rác và chất thải,...

Ưu điểm của các nguồn này: liên tục được bổ sung nhanh chóng và có sẵn để sử dụng; có thể dùng để tạo ra điện và nhiệt; ít tác động tiêu cực đến môi trường so với nhiên liệu hoá thạch (than đá, dầu mỏ, khí tự nhiên).

Chú ý: Pin mặt trời đã qua sử dụng chứa các hoá chất độc hại, nếu không xử lí tốt sẽ trở thành rác thải nguy hại.

Năng lượng mặt trời và mô hình tua-bin

Năng lượng ánh sáng Mặt Trời có thể chuyển hoá thành điện nhờ pin mặt trời, hoặc làm nóng nước trực tiếp trong bình đun dùng năng lượng mặt trời. Em có thể tự làm mô hình tua-bin: cắt chong chóng từ vỏ lon nước ngọt, đặt cánh quạt dưới vòi nước; sức nước chảy làm chong chóng quay và nâng một vật nhẹ buộc ở đầu dây lên cao.

Ghi nhớ: Trong mô hình chong chóng, động năng của nước chuyển hoá thành động năng của chong chóng, rồi thành thế năng của vật được nâng lên.

Mở rộng

Điện mặt trời chỉ phát mạnh khi có nắng, điện gió cần nơi có gió đều, và chi phí lắp đặt ban đầu của các nguồn tái tạo thường còn cao. Rơm rạ ở nông thôn cũng là sinh khối có thể dùng làm năng lượng.