Bài 43. Trọng lượng, lực hấp dẫn
Trọng lượng là độ lớn lực hút của Trái Đất tác dụng lên vật, đo bằng niutơn; khối lượng là số đo lượng chất của vật; mọi vật có khối lượng đều hút nhau bằng lực hấp dẫn.
Lực hút của Trái Đất
Thả một vật đang cầm trên tay, vật rơi xuống vì chịu tác dụng của lực hút của Trái Đất. Lực này có phương thẳng đứng, chiều từ trên xuống dưới.
Trọng lượng và khối lượng
Độ lớn lực hút của Trái Đất tác dụng lên một vật gọi là trọng lượng của vật đó. Trọng lượng thường kí hiệu là P; đơn vị đo trọng lượng là đơn vị đo lực (niutơn), dụng cụ đo là lực kế.
Khối lượng là số đo lượng chất của vật, đơn vị kilôgam, đo bằng cân. Hai đại lượng này khác nhau nhưng có liên quan: khối lượng của vật càng lớn thì trọng lượng càng lớn.
- Dùng P = 10 × m.
- P = 10 × 5 = 50 N.
Lực hấp dẫn
Không chỉ Trái Đất hút các vật, mọi vật có khối lượng đều hút lẫn nhau. Lực hút này gọi chung là lực hấp dẫn. Nhà bác học Niu-tơn phát hiện ra lực hấp dẫn nhờ ý tưởng nảy sinh khi quan sát quả táo rơi.
Độ lớn lực hấp dẫn phụ thuộc vào khối lượng của các vật. Cùng một vật đặt trên các thiên thể khác nhau sẽ chịu lực hấp dẫn khác nhau, tức là có "trọng lượng" khác nhau:
| Vị trí đặt vật | Khối lượng vật | "Trọng lượng" vật |
|---|---|---|
| Trái Đất | 1 kg | 9,8 N |
| Mặt Trăng | 1 kg | 1,7 N |
| Hoả tinh | 1 kg | 3,6 N |
Mở rộng
Công thức P = 10m chỉ là cách tính gần đúng: chính xác hơn, trên mặt đất 1 kg có trọng lượng khoảng 9,8 N (làm tròn thành 10 N cho dễ tính). Trên Mặt Trăng lực hút nhỏ hơn Trái Đất khoảng 6 lần, nên một người trên đó nhấc vật nặng nhẹ nhàng hơn.