Bài 23. Tổ chức cơ thể đa bào
Cơ thể đa bào được tổ chức theo các cấp: tế bào tạo thành mô, mô tạo thành cơ quan, cơ quan tạo thành hệ cơ quan, các hệ cơ quan phối hợp thành cơ thể.
Các cấp tổ chức của cơ thể đa bào
Trong cơ thể đa bào, các tế bào được tổ chức và phối hợp hoạt động với nhau theo các cấp: tế bào → mô → cơ quan → hệ cơ quan → cơ thể.
Từ tế bào tạo thành mô
Ở cơ thể đa bào, nhóm các tế bào cùng thực hiện một chức năng liên kết với nhau tạo thành mô.
| Mô | Chức năng |
|---|---|
| Mô liên kết (ở người) | Nâng đỡ, liên kết các cơ quan |
| Mô cơ (ở người) | Co, dãn, tạo nên sự vận động |
| Mô biểu bì ở da (ở người) | Bao bọc và bảo vệ cơ thể |
| Mô mạch rây (ở thực vật) | Dẫn các chất hữu cơ được tổng hợp từ lá đến các phần khác trong cây |
| Mô mạch gỗ (ở thực vật) | Dẫn nước và muối khoáng từ rễ lên lá |
| Mô biểu bì (ở thực vật) | Bao bọc và bảo vệ rễ, thân và lá |
Từ mô tạo thành cơ quan
Các mô cùng thực hiện một hoạt động sống nhất định tạo thành cơ quan. Một số cơ quan ở cơ thể người: não, tim, phổi, dạ dày, ruột, gan và thận. Thực vật cũng có những cơ quan đặc trưng như: rễ, thân, lá, hoa,... Mỗi cơ quan giữ một vai trò nhất định với cơ thể.
| Cơ quan ở thực vật | Chức năng |
|---|---|
| Thân | Nâng đỡ cơ thể và vận chuyển các chất dinh dưỡng |
| Lá | Tổng hợp chất dinh dưỡng cho cơ thể |
| Rễ | Hút nước và chất khoáng cho cơ thể |
| Hoa | Tạo ra quả và hạt |
Từ cơ quan tạo thành hệ cơ quan
Nhiều cơ quan cùng phối hợp hoạt động để thực hiện một quá trình sống nào đó của cơ thể gọi là hệ cơ quan. Ví dụ: cơ thể người có các hệ cơ quan như hệ tiêu hoá, hệ hô hấp, hệ tuần hoàn, hệ thần kinh, hệ bài tiết, hệ cơ,... Hệ hô hấp gồm các cơ quan chính là mũi, khí quản, phổi, cùng phối hợp để trao đổi khí với môi trường (lấy khí oxygen và thải khí carbon dioxide).
Thực vật có hai hệ cơ quan chính là hệ rễ và hệ chồi.
Mở rộng
Dạ dày là một cơ quan nhưng chứa nhiều loại mô: mô cơ co bóp thức ăn, mô biểu bì tiết dịch vị, mô thần kinh điều khiển.
Khi một cơ quan trong cơ thể bị bệnh hay tổn thương thì cả cơ thể đều bị ảnh hưởng, vì các cơ quan và hệ cơ quan phối hợp với nhau. Vì vậy cần chăm sóc và bảo vệ cơ thể.