Bài 21. Thực hành: Quan sát và phân biệt một số loại tế bào
Thực hành quan sát tế bào lớn (trứng cá) bằng mắt thường hoặc kính lúp và tế bào nhỏ (biểu bì hành tây) bằng kính hiển vi; vẽ hình và hoàn thành bảng thu hoạch.
Chuẩn bị
Thiết bị, dụng cụ: kính hiển vi có vật kính 40x và kính lúp (xem bài 4, chương I); nước cất đựng trong cốc thuỷ tinh; đĩa petri; giấy thấm; lamen; lam kính; ống nhỏ giọt; kim mũi mác; thìa inox; dao mổ.
Mẫu vật: củ hành tây; trứng cá.
Cách tiến hành
1. Làm tiêu bản, quan sát và vẽ tế bào biểu bì hành tây
- Bước 1: Dùng dao mổ tách lấy một vảy hành, sau đó tạo một vết cắt hình vuông nhỏ kích thước 7 – 8 mm ở mặt trong của vảy hành. Dùng panh hoặc kim mũi mác lột nhẹ lớp tế bào trên cùng của vết cắt (lớp tế bào biểu bì).
- Bước 2: Đặt lớp tế bào này lên lam kính đã nhỏ sẵn một giọt nước cất rồi đậy lamen lại bằng cách trượt lamen từ một cạnh. Dùng giấy thấm để thấm phần nước thừa.
- Bước 3: Đặt lam kính lên bàn kính của kính hiển vi và quan sát ở vật kính 10x rồi chuyển sang vật kính 40x (quan sát tiêu bản bằng kính hiển vi theo các bước đã học ở bài 4, chương I).
2. Quan sát và vẽ tế bào trứng cá
- Bước 1: Dùng thìa lấy một ít trứng cá cho vào đĩa petri.
- Bước 2: Nhỏ một ít nước vào đĩa.
- Bước 3: Dùng kim mũi mác khoắng nhẹ để trứng cá tách rời nhau.
- Bước 4: Quan sát tế bào trứng cá bằng mắt thường hoặc bằng kính lúp.
- Bước 5: Vẽ hình tế bào em quan sát được.
Thu hoạch
- Vẽ lại các loại tế bào đã quan sát được bằng kính hiển vi.
- Dựa vào hình ảnh quan sát được, nêu các thành phần của mỗi loại tế bào (tế bào hành tây, tế bào trứng cá) và hoàn thành bảng gồm các hàng: thành phần quan sát được, thành phần không quan sát được, hình vẽ.
- Trả lời: a) Thành phần nào em quan sát thấy ở cả hai loại tế bào? b) Đặc điểm nào giúp em phân biệt tế bào hành tây với tế bào trứng cá?
Ở tế bào biểu bì hành tây dưới kính hiển vi, em có thể nhận ra thành tế bào, nhân tế bào và tế bào chất (Hình 21.3). Tế bào trứng cá lớn hơn nhiều, quan sát được bằng mắt thường hoặc kính lúp.
Mở rộng
Dụng cụ thuỷ tinh như lam kính, lamen dễ vỡ; dao mổ và kim mũi mác nhọn nên cần cầm cẩn thận, hướng mũi ra xa người và rửa tay sau khi thực hành.
Hành tây được chọn làm mẫu vì lớp biểu bì ở mặt trong vảy hành mỏng, dễ lột, ánh sáng xuyên qua được nên quan sát tế bào rõ.