Chương I. Mở đầu về Khoa học tự nhiên
Bài 6. Đo khối lượng
Khối lượng là số đo lượng chất của vật, đo bằng cân; cần chọn cân phù hợp, chỉnh về số 0 và đọc kết quả đúng cách.
Đơn vị khối lượng
Khối lượng là số đo lượng chất của vật. Trong Hệ đơn vị đo lường hợp pháp của nước ta, đơn vị cơ bản đo khối lượng là kilôgam, kí hiệu là kg.
| Đơn vị | Giá trị |
|---|---|
| 1 miligam (mg) | = 0,001 g |
| 1 gam (g) | = 0,001 kg (1 kg = 1 000 g) |
| 1 héctôgam (1 lạng) | = 100 g |
| 1 tạ | = 100 kg |
| 1 tấn (t) | = 1 000 kg |
Dụng cụ đo khối lượng
Dụng cụ thường dùng để đo khối lượng là các loại cân như: cân Rô-béc-van, cân đòn, cân đồng hồ, cân y tế, cân điện tử...
Cách đo khối lượng
Dùng cân đồng hồ
- Bước 1: Ước lượng khối lượng của vật để chọn cân có GHĐ và ĐCNN thích hợp.
- Bước 2: Vặn ốc điều chỉnh để kim cân chỉ đúng vạch số 0.
- Bước 3: Đặt vật cần cân lên đĩa cân.
- Bước 4: Mắt nhìn vuông góc với vạch chia trên mặt cân ở đầu kim cân.
- Bước 5: Đọc và ghi kết quả đo.
Dùng cân điện tử
- Ước lượng khối lượng cần đo để chọn đơn vị thích hợp (nhấn nút "UNITS" - chọn g, kg...).
- Đặt mẫu vật cần cân nhẹ nhàng lên đĩa cân. Nếu mẫu vật được chứa trong vật chứa thì đặt vật chứa lên đĩa cân rồi nhấn nút "TARE" để cân tự động khấu trừ khối lượng của vật chứa.
- Dùng kẹp hoặc găng tay để đặt bình đựng hoá chất, dụng cụ đựng vật mẫu lên đĩa cân; tránh để dầu, mỡ hoặc bột dính vào vật cần đo vì sẽ làm sai lệch kết quả.
Chú ý: Không đặt vật có khối lượng quá lớn (vượt GHĐ) lên đĩa cân vì cân sẽ bị hỏng.
Mở rộng
Ở nước ta, người ta còn dùng yến (1 yến = 10 kg) khi mua bán ngoài chợ.
Cân tiểu li ở tiệm vàng đo được khối lượng rất nhỏ. Vàng ở Việt Nam thường tính bằng "chỉ" và "cây (lượng)": 1 cây vàng bằng 10 chỉ.
Xe tải qua trạm cân tải trọng được đo khối lượng để tránh làm hỏng cầu đường.