Bài 1. Giới thiệu về Khoa học tự nhiên

Khoa học tự nhiên nghiên cứu các hiện tượng tự nhiên, tìm ra tính chất và quy luật của chúng; gồm nhiều lĩnh vực và được áp dụng vào công nghệ, đời sống.

Khái niệm Khoa học tự nhiên

Mọi vật quanh ta đều chuyển động và biến đổi không ngừng: nước bốc hơi, mầm cây trồi lên, Mặt Trăng quay quanh Trái Đất... Những chuyển động và biến đổi đó gọi là hiện tượng tự nhiên. Hiện tượng tự nhiên rất phong phú nhưng đều xảy ra theo những quy luật xác định.

Khoa học tự nhiên (KHTN) là một nhánh của khoa học, nghiên cứu các hiện tượng tự nhiên, tìm ra các tính chất và quy luật của chúng.

Vật sống và vật không sống

Vật sống có khả năng trao đổi chất với môi trường, lớn lên và sinh sản. Vật không sống không có các khả năng đó, như cái bàn, hòn đá, ngọn núi, Trái Đất.

Ghi nhớ: Chiếc xe chạy được hay đám mây trôi đi không có nghĩa là vật sống. Phải xét đủ các khả năng: trao đổi chất, lớn lên, sinh sản.

Các lĩnh vực chính của Khoa học tự nhiên

Lĩnh vực	Nghiên cứu về
Sinh học	Vật sống (sinh vật)
Hoá học	Các chất và sự biến đổi của chúng
Vật lí học	Chuyển động, lực và năng lượng
Khoa học Trái Đất	Cấu tạo của Trái Đất và bầu khí quyển bao quanh nó
Thiên văn học	Các thiên thể: Mặt Trời, Mặt Trăng, các hành tinh, các vì sao

Mẹo: Các lĩnh vực không tách rời nhau. Ví dụ, tìm hiểu cây quang hợp cần cả kiến thức sinh học, hoá học và vật lí.

Khoa học tự nhiên với công nghệ và đời sống

Thành tựu của KHTN được áp dụng vào công nghệ để chế tạo các phương tiện phục vụ mọi lĩnh vực của đời sống. Khoa học và công nghệ càng tiến bộ thì đời sống con người càng được cải thiện.

Lĩnh vực đời sống	Khi khoa học, công nghệ chưa phát triển	Hiện nay
Thông tin liên lạc	Người cưỡi ngựa đưa tin	Điện thoại di động
Sản xuất	Trâu kéo cày	Máy cày
Giao thông vận tải	Võng khiêng, bè	Tàu hoả, tàu biển

Tuy nhiên, nếu không dùng đúng phương pháp, đúng mục đích thì các ứng dụng của KHTN cũng có thể gây hại cho môi trường tự nhiên và con người.

Mở rộng

Khi có bão, các trạm khí tượng dùng ảnh vệ tinh và số liệu đo gió, mưa để báo tin cho người dân. Đó là KHTN giúp giảm thiệt hại do thiên tai.

Người nông dân chọn giống lúa chịu mặn ở vùng đồng bằng sông Cửu Long cũng dựa trên hiểu biết về sinh học và đất trồng.

Con người đã có những bước tiến lớn trong việc chinh phục vũ trụ: năm 1957 vệ tinh nhân tạo đầu tiên Spút-ních được phóng lên; năm 1961 Ga-ga-rin là người đầu tiên bay vòng quanh Trái Đất; năm 1969 Am-xtrong là người đầu tiên đặt chân lên Mặt Trăng; năm 1980 Phạm Tuân là người châu Á đầu tiên bay vào vũ trụ.

Sinh vật còn biết phản ứng với tác động bên ngoài, gọi là cảm ứng. Ví dụ, lá cây trinh nữ cụp lại khi bị chạm vào.